Raport Deutschland-Monitor 2025: Co piąty Niemiec otwarty na rządy silnej ręki

Opublikowany raport Deutschland-Monitor 2025 rzuca nowe światło na kondycję niemieckiej demokracji, wskazując na rosnący dystans między ideami a ich realizacją. Z badania przeprowadzonego na próbie 8000 respondentów wynika, że aż 98 proc. Niemców uznaje demokrację za najlepszą formę rządów, jednak satysfakcja z jej codziennego działania jest znacznie niższa. W zachodniej części kraju niezadowolenie deklaruje 38 proc. badanych, podczas gdy w landach wschodnich wskaźnik ten wzrasta do 49 proc. Autorzy badania zwracają uwagę na fenomen „szarej strefy” postaw, w której respondenci nie odrzucają systemu wprost, lecz wykazują podatność na populistyczne i autokratyczne hasła. Populizm staje się realnym wyzwaniem dla stabilności politycznej RFN. Podział Niemiec na RFN i NRD trwał od 1949 do 1990 roku, pozostawiając trwałe ślady w mentalności i strukturze gospodarczej obu części kraju. Różnice w poziomie zaufania do instytucji demokratycznych są do dziś jednym z głównych tematów debat socjologicznych za Odrą. Dane liczbowe budzą szczególny niepokój analityków politycznych. Około 21 proc. ogółu obywateli przejawia skłonności ku ideom autorytarnym, takimi jak postulat powołania jednej, silnej partii reprezentującej „wolę ludu” czy wezwania do rządów silnego lidera pozbawionego nadzoru parlamentaryzmu. We wschodnich landach odsetek ten sięga 26 proc. Co więcej, aż 31 proc. Niemców w skali kraju zgadza się z twierdzeniem, że państwo potrzebuje jednej potężnej partii, która ucieleśniałaby zbiorowy interes narodu. „To dobrze, że demokracja jako forma państwa jest w pełni popierana przez obywatelki i obywateli, także na wschodzie, jednak krytyka jej funkcjonowania wymaga naszej reakcji.” — Elisabeth Kaiser Badania wskazują, że poczucie wielości wyzwań i kryzysów sprawia, iż obywatele poszukują prostszych metod zarządzania krajem. 26% — mieszkańców wschodnich Niemiec akceptuje idee autorytarne W raporcie podkreślono, że postawy te korelują z brakiem zaufania do partii politycznych i mediów. W obliczu aktualnej sytuacji gospodarczej oraz skomplikowanej polityki koalicyjnej, rośnie liczba osób uważających dyktaturę za dopuszczalną formę rządów w określonych okolicznościach. Choć w skali kraju takie radykalne zdanie podziela 4 proc. respondentów (kolejne 7 proc. częściowo), we wschodnich Niemczech pełne poparcie dla tej tezy deklaruje już 6 proc., a 12 proc. wyraża umiarkowaną zgodę. Eksperci ostrzegają, że ignorowanie tych nastrojów może prowadzić do dalszej polaryzacji i osłabienia fundamentów federalnego państwa prawa. Niezadowolenie z funkcjonowania demokracji: Zachodnie Niemcy: 38, Wschodnie Niemcy: 49, Całość kraju: 41

Podkreślanie społecznych nierówności i braku reprezentacji interesów klasy pracującej jako głównych przyczyn rozczarowania systemem. | Akcentowanie erozji wartości narodowych, zmęczenia biurokracją oraz potrzeby zdecydowanego przywództwa w czasach kryzysu migrowego.