W Lozannie otwarto muzeum sztuki prezentujące wyłącznie dzieła kobiet

W szwajcarskiej Lozannie, w dzielnicy Ouchy nad Jeziorem Genewskim, otwarto Muzeum Sztuki Kobiet (Musée d'Art Féminin, MAF). Jest to pierwsza w Szwajcarii instytucja muzealna w całości poświęcona twórczości artystek. Siedzibą nowego muzeum została zabytkowa willa z 1900 roku, która przeszła gruntowny remont, by pomieścić kolekcję i spełniać współczesne standardy wystawiennicze. Inauguracja placówki, która odbyła się 6 marca 2026 roku, spotkała się z dużym zainteresowaniem mediów i środowisk kulturalnych. Misją muzeum, jak podkreśla jego dyrektorka Isabelle Boller, jest wyrównanie historycznych dysproporcji i zapewnienie kobietom-artystkom należnego im miejsca w narracji o sztuce. Boller wskazuje, że choć kobiety od wieków tworzyły znaczące dzieła, często były pomijane w głównym nurcie historii sztuki, a ich prace trafiały do magazynów lub zbiorów prywatnych. Muzeum MAF ma być przestrzenią, która trwale wpisze ich dorobek do kanonu. Inauguracyjna wystawa, zatytułowana „Pionierki”, prezentuje prace ponad pięćdziesięciu szwajcarskich i międzynarodowych artystek, od końca XIX wieku po dzień dzisiejszy. Ekspozycja ukazuje różnorodność technik – od malarstwa i rzeźby po fotografię i instalacje – oraz tematów podejmowanych przez kobiety, często odmiennych od dominujących w sztuce tworzonej przez mężczyzn. Walka o uznanie dla kobiet w świecie sztuki ma długą historię. Przez stulecia artystki były często wykluczane z oficjalnych akademii i gildii, a ich twórczość postrzegano jako amatorską lub mniej wartościową. Dopiero w drugiej połowie XX wieku, wraz z rozwojem ruchów feministycznych, rozpoczęto systematyczne badania nad zapomnianymi artystkami i krytykę patriarchalnych struktur instytucji kultury. Powstanie muzeum jest odpowiedzią na rażące nierówności statystyczne w szwajcarskim i globalnym świecie sztuki. Według przytaczanych w artykułach danych, w szwajcarskich muzeach tylko około 20% wystawianych dzieł pochodzi od artystek. Na rynku aukcyjnym dysproporcje są jeszcze większe – prace kobiet osiągają średnio o 47% niższe ceny niż dzieła mężczyzn o podobnej randze artystycznej. MAF ma być nie tylko miejscem ekspozycji, ale także centrum badań i edukacji. Planowane są cykle wykładów, warsztaty dla dzieci i młodzieży oraz programy współpracy ze szkołami, mające na celu inspirowanie przyszłych pokoleń artystek i zmiana społecznej percepcji. „Ce musée est plus qu’un espace d’exposition ; c’est un acte de justice historique. Nous voulons montrer que l’art des femmes n’est pas une niche, mais une partie intégrante du patrimoine culturel.” (To muzeum to więcej niż przestrzeń wystawiennicza; to akt sprawiedliwości historycznej. Chcemy pokazać, że sztuka kobiet nie jest niszą, ale integralną częścią dziedzictwa kulturowego.) — Isabelle Boller Działalność muzeum nie ogranicza się do stałej kolekcji. Dyrekcja zapowiada dynamiczny program wystaw czasowych, które będą eksplorować różne okresy, style i geografie sztuki kobiet. Planowana jest również intensywna współpraca z innymi muzeami w Szwajcarii i za granicą, co ma umożliwić wypożyczanie rzadko pokazywanych dzieł oraz organizowanie wspólnych projektów badawczych. Otwarcie MAF w Lozannie wpisuje się w szerszy, międzynarodowy trend powstawania instytucji skupionych na sztuce kobiet, takich jak National Museum of Women in the Arts w Waszyngtonie czy muzeum w Hamburgu, co świadczy o rosnącej świadomości potrzeby takiej reprezentacji.